เฮโรโดตุส:

ในบทความนี้ มีไว้เพื่อความสะดวกในการศึกษาเพิ่มเติมของผู้อ่านและผู้ร่วมแก้ไขบทความ เนื่องจากคำดังกล่าวยังไม่มีบทความในภาษาไทย ลิงก์ข้ามภาษาจะถูกตัดออกเมื่อหมดความจำเป็นแล้ว

เฮโรโดตุส (Herodotos หรือ Herodotus – ประมาณ พ.ศ. 58-118) นักประวัติศาสตร์ชาวกรีกผู้บันทึกสงครามเปอร์เซีย ผู้เริ่มต้นประวัติศาสตร์นิพนธ์ตะวันตก เกิดที่เมืองฮาลิคาร์นาสซัซ ภาคตะวันตกเฉียงใต้ของเอเชียไมเนอร์ซึ่งในขณะนั้นอยู่ภายใต้การปกครองของเปอร์เซีย เฮโรโดตุสได้เดินทางท่องเที่ยวศึกษาทั่วดินแดนในเอเชียไมเนอร์และตะวันออกกลาง และยังได้เดินทางลงใต้ไปอียิปต์ถึงเมืองเอเลแฟนทีน (อัสวานในปัจจุบัน)

แผนที่โบราณแสดงส่วนของโลกที่มีมนุษย์อยู่อาศัย (Oikumene) ประมาณ พ.ศ. 90 หรือ 450 ปีก่อนคริสตกาล โดยจำลองจากบันทึกของเฮโรโดตุส

เฮโรโดตุส เคยอาศัยอยู่ที่กรุงเอเธนส์ หรืออย่างน้อยก็ตอนกลางของกรีกและได้พบกับโสโฟเคิลส์ (Sophocles) ก่อนที่จะไปเข้าเป็นพลเมืองร่วมอยู่กับอาณานิคมกรีกที่เมืองธุริ (Thurii) เมื่อปี พ.ศ. 100 และจากเมืองอาณานิคมธูรินี้เฮโรโดตุสก็ได้เดินทางไปซิชิลีและอิตาลีตอนล่าง จากนั้นไปถึงลิเบีย ซีเรีย บาบิโลเนีย เมืองซูซาในอีแลม ลีเดีย ไพรเจียจนถึงไบเซนทิอุม (Byzantium) และมาซิโดเนีย โดยเดินทางทั้งทางบกและทางเรือ ทางภาคเหนือเฮโรโดตุสได้ไปถึงดานุบและไซเธียไปจนถึงทะเลดำ ซึ่งคงใช้เวลาเดินนานหลายปี ในระหว่างการเดินทางเขาได้รวบรวมข้อมูลต่างๆ ที่ได้พบเห็นไว้เป็นจำนวนมากและได้นำมาใช้ในการพรรณาทางประวัติศาสตร์ที่ถือว่ายิ่งใหญ่ โดยได้บันทึกสงครามระหว่างกรีกกับเปอร์เซีย และยังเป็นผู้จัดลำดับเจ็ดสิ่งมหัศจรรย์ของโลกขึ้นเป็นครั้งแรกซึ่งยังเป็นที่อ้างอิงกล่าวขานมาจนถึงปัจจุบัน ซิเซโรขนานนามเฮโดโรตุสว่าเป็น “บิดาแห่งประวัติศาสตร์”

โครงสร้างและขอบเขตประวัติศาสตร์นิพนธ์ของเฮโรโดตุส

เนื้อหาการบันทึกประวัติศาสตร์ของเฮโรโดตุส เน้นเรื่องสงครามระหว่างกรีกกับเปอร์เซียโดยแบ่งออกเป็น 9 เล่ม เล่ม 1-5 กล่าวถึงเบื้องหลังของสงคราม เล่ม 6-9 กล่าวถึงการทำสงครามโดยเฉพาะจุดตื่นเต้นที่กษัตริย์เซอร์เซส (Xerxes) รุกรานกรีก และชัยชนะอันยิ่งใหญ่ของกรีกที่มีต่อกองทัพเปอร์เซียที่ใหญ่กว่าหลายเท่า เฮโรโดตุสกล่าวด้วยความฉงนว่าเหตุใดเซอร์เซสจึงสามารถระดมชนเผ่าต่างๆ เข้ามาอยู่ในกองทัพ รวมทั้งการใช้ชาวอียิปต์และชาวโฟนีเซียรวมทั้งชาวกรีกบางคนเข้ามาร่วมอยู่ในกองเรือรบได้ สิ่งที่ประทับใจเฮโรโดตุสมากที่สุดคือการจัดทัพที่มีขนาดใหญ่มากได้อย่างมีเอกภาพของเซอร์เซส ผิดกับการจัดทัพของกรีกซึ่งรวมตัวจากหลายฝ่ายทางการเมืองและมีสายการบังคับบัญชาที่ขัดแย้งกันบ่อย แต่ในที่สุดกรีกสามารถเอาชนะเปอร์เซียได้

มีการถกเถียงกันมากในภายหลังถึงวิธีการวางโครงบันทึกประวัติศาสตร์สงครามของเฮโรโดตุส รวมทั้งความคลาดเคลื่อนเรื่องเวลาและระยะทางการเดินทัพ การพรรณาที่มีการเสริมแต่งเกินจริงและการบันทึกรายละเอียดที่เขาพบเห็นสิ่งแปลกใหม่บ้าง เช่น ความเป็นอยู่ที่แปลกประหลาดที่เห็นผู้หญิงทำงานนอกบ้าน ผู้ชายทำงานบ้านเย็บปักถักร้อย การอ่านหนังสือที่อ่านจากขวาไปซ้าย วัวเดินถอยหลังขณะก้มกินหญ้าเพื่อไม่ให้เขาของมันปักลงในดิน รวมทั้งการพรรณาถึงป่าแอฟริกาตอนใต้ที่ได้พบเห็นสัตว์นานาชนิด ทั้งสิงโตและช้าง ในระหว่างการเดินทางเฮโรโดตุสได้จดบันทึกทุกสิ่งทุกอย่างที่เขาพบเห็นไว้อย่างละเอียด จึงนับเป็นรายงานการสำรวจดินแดนชิ้นแรกของโลกได้ด้วย

อย่างไรก็ดี เฮโรโดตุสได้รับการยอมรับว่าเป็นบุคคลแรกของยุโรปที่บันทึกประวัติศาสตร์เป็นร้อยแก้ว ในขณะที่คนอื่นในยุคนั้น เช่น โฮเมอร์บันทึกเรื่องราวเป็นกาพย์กลอน งานของเฮโรโดตุสนอกจากเป็นการบันทึกอย่างมีศิลปะชั้นเยี่ยมแล้ว ยังได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้บุกเบิกบันทึกประวัติศาสตร์ ไม่เฉพาะแต่ประวัติศาสตร์ของกรีกแต่รวมถึงประวัติศาสตร์ของเอเชียตะวันตกและอียิปต์อีกด้วย

เฮโรโดตุส

โครงสร้างและขอบเขตประวัติศาสตร์นิพนธ์ของเฮโรโดตุส

แหล่งข้อมูลอื่น